İstanbul, Türkiye’nin finans, ticaret ve uluslararası iş ilişkileri açısından en yoğun merkezlerinden biri olması sebebiyle, yabancı alacakların tahsili konusunda da özel bir konuma sahiptir. Yabancı gerçek kişiler, uluslararası şirketler ve yatırımcılar; Türkiye’de bulunan kişi veya kurumlarla olan ticari ilişkilerinden doğan alacaklarını çoğu zaman İstanbul merkezli hukuki süreçler aracılığıyla tahsil etmektedir.
Yabancı unsurlu alacaklarda; uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme, icra yolları ve uluslararası kararların Türkiye’de geçerliliği gibi konular, sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından belirleyici rol oynar.
Yabancı alacak nedir?
Yabancı alacak; alacaklının yabancı uyruklu olması, borç ilişkisinin yabancı unsur içermesi veya alacağın kaynağının uluslararası bir hukuki işlemden doğması hâlinde söz konusu olur. Bu tür alacaklar çoğunlukla:
-
Uluslararası ticari sözleşmeler
-
Mal ve hizmet satışları
-
Taşıma ve lojistik faaliyetleri
-
İnşaat ve proje sözleşmeleri
-
Ortaklık ve yatırım ilişkileri
gibi alanlardan kaynaklanır. İstanbul, bu tür hukuki ilişkilerin merkezinde yer aldığı için yabancı alacak tahsili davalarının büyük bölümü burada yürütülür.
Yabancı alacakların Türkiye’de tahsil yolları
Yabancı alacakların tahsili için izlenecek hukuki yol, alacağın dayanağına ve borçlunun durumuna göre değişiklik gösterir. İstanbul’da uygulamada en sık kullanılan yöntemler şunlardır:
-
İcra takibi yoluyla tahsil
-
Alacak davası açılması
-
Yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi
-
Tahkim kararlarının icrası
Her yöntemin kendine özgü usul kuralları ve süreleri bulunur. Bu nedenle sürecin başında doğru yolun seçilmesi büyük önem taşır.
İstanbul’da icra takibi ile yabancı alacak tahsili
Türk hukukunda icra takibi, yabancı alacaklılar açısından da etkili ve hızlı bir tahsil yöntemidir. Borçlunun yerleşim yeri veya malvarlığının İstanbul’da bulunması hâlinde, icra takibi İstanbul icra daireleri nezdinde başlatılabilir.
Borçlunun icra takibine itiraz etmesi durumunda süreç, alacak davasına dönüşebilir. Bu nedenle icra takibinin hukuki altyapısının doğru kurulması, alacağın tahsil edilebilirliğini doğrudan etkiler.
Alacak davası yoluyla yabancı alacak tahsili
Alacağın çekişmeli olması veya icra takibine itiraz edilmesi hâlinde, yabancı alacakların tahsili için İstanbul’daki görevli ve yetkili mahkemelerde alacak davası açılması gerekir. Bu davalarda özellikle:
Uygulanacak hukukun belirlenmesi
Taraflar arasındaki sözleşmede hukuk seçimi bulunup bulunmadığı, davanın seyrini belirleyen temel unsurlardan biridir.
Yetki ve görev değerlendirmesi
Yabancı unsurlu davalarda mahkemenin yetkisi sıklıkla itiraz konusu yapılır. Bu nedenle dava doğru mahkemede açılmalıdır.
Delillerin usule uygun sunulması
Yabancı belgelerin tercümesi, apostil işlemleri ve delil sunum şekli davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.
Yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi
Yabancı bir ülkede alınmış mahkeme kararının Türkiye’de hüküm ve sonuç doğurabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılması zorunludur. İstanbul, bu davaların en yoğun görüldüğü şehirlerin başında gelir.
Mahkeme; kararın Türk kamu düzenine aykırı olup olmadığını, savunma hakkının ihlal edilip edilmediğini ve usul şartlarının sağlanıp sağlanmadığını inceler. Tenfiz kararı verilmesi hâlinde, alacak Türkiye’de icra yoluyla tahsil edilebilir hâle gelir.
Tahkim kararlarının İstanbul’da icrası
Uluslararası ticari sözleşmelerde tahkim şartı bulunması hâlinde, alacak tahsili tahkim kararının icrası yoluyla gerçekleştirilir. İstanbul, uluslararası tahkim kararlarının icrasında önemli bir uygulama merkezidir.
Tahkim kararlarının icrası, teknik ve usule bağlı ayrıntılar içerdiğinden, sürecin uzmanlıkla yürütülmesi gerekir.
Yabancı alacaklılar ile Türk borçlular arasındaki uyuşmazlıklar
Uygulamada yabancı alacaklıların en sık karşılaştığı sorunlar; borçlunun malvarlığının tespiti, yetki itirazları ve sürecin uzamasıdır. İstanbul’da yürütülen tahsil süreçlerinde, hızlı ve doğru hukuki adımlar atılması alacağın tahsil edilebilirliği açısından kritik öneme sahiptir.
Yabancı alacakların tahsilinde hukuki destek
Yabancı alacakların İstanbul’da tahsili, yalnızca dava veya icra başlatmaktan ibaret değildir. Sürecin her aşamasında hukuki ve stratejik değerlendirme yapılması gerekir.
Bu kapsamda Avukat Esra Aslan, yabancı alacakların İstanbul’da tahsiline ilişkin icra, dava, tanıma ve tenfiz süreçlerinde; hem yabancı alacaklılara hem de Türk taraflara yönelik hukuki danışmanlık ve temsil hizmetleri sunmaktadır.
Sık sorulan sorular
Yabancı bir kişi Türkiye’de alacak davası açabilir mi?
Evet. Yabancı gerçek ve tüzel kişiler, Türk mahkemelerinde alacak davası açma hakkına sahiptir.
Yabancı alacaklar için icra takibi İstanbul’da yapılabilir mi?
Borçlunun yerleşim yeri veya malvarlığı İstanbul’da bulunuyorsa, icra takibi İstanbul icra dairelerinde başlatılabilir.
Yabancı mahkeme kararıyla Türkiye’de tahsilat yapılabilir mi?
Evet. Ancak bunun için öncelikle tanıma ve tenfiz davasının sonuçlanması gerekir.
Tahsil süreci ne kadar sürer?
Süre; alacağın niteliğine, borçlunun tutumuna ve seçilen hukuki yola göre değişiklik gösterir.
Yabancı alacaklarda avukatla çalışmak zorunlu mudur?
Zorunlu değildir; ancak sürecin teknik ve usule bağlı yapısı nedeniyle uzman bir avukatla ilerlemek ciddi avantaj sağlar.
